Θετική Πανεπιστημιακή Κουλτούρα: Δημιουργώντας ένα Ασφαλές και Σεβαστό Ακαδημαϊκό Περιβάλλον

Στον δυναμικό τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η καλλιέργεια μιας θετικής κουλτούρας στην πανεπιστημιούπολη δεν είναι μόνο επιθυμητή αλλά απαραίτητη για την ακαδημαϊκή αριστεία και την ολιστική ανάπτυξη των φοιτητών. Η πανεπιστημιούπολη είναι ένας χώρος μάθησης, έκφρασης, αμοιβαίου σεβασμού και προσωπικής ανάπτυξης. Είναι όμως και ένας μικρόκοσμος της κοινωνίας, με την ομορφιά και τις προκλήσεις του. Μεταξύ αυτών, αναδύονται ορισμένες συμπεριφορές που δεν έχουν θέση σε μια ακαδημαϊκή κοινότητα, όπως ο εκφοβισμός, ο σαρκασμός, η παθητική επιθετικότητα και ο κοινωνικός αποκλεισμός (Rankin & Blumenfeld, 2013). Μερικές φορές αυτές οι συμπεριφορές είναι προφανείς. Άλλες φορές, είναι πιο διακριτικές και μερικές φορές κρύβονται πίσω από χιούμορ ή αδιάφορα σχόλια. Αλλά ο αντίκτυπός τους είναι εξίσου πραγματικός και πολύ σημαντικός, ειδικά στις σχολικές ή μαθητικές κοινότητες (Sue, 2010).

Τι θεωρείται «αποδεκτή» συμπεριφορά;

Κρατήστε τα πράγματα ιδιωτικά. Μην κοινοποιείτε προσωπικές πληροφορίες. Σεβαστείτε τους άλλους με ευγένεια, ακόμα κι όταν διαφωνείτε. Να είστε «αμυντικοί». Εάν κάποιος το χρειάζεται, υπερασπιστείτε τον και αναφέρετε τη συμπεριφορά (Slusarczyk & Villaluz, 2016).

Τι θεωρείται «μη αποδεκτή» συμπεριφορά;

• Όταν κάποιος σχολιάζει επανειλημμένα την εμφάνιση ή τις διαφορές ενός συνομηλίκου.
• Όταν κάποιος κοροϊδεύει τον άλλον για τις απόψεις του, ειδικά δημόσια.
• Όταν κάποιος αποκλείει συνεχώς άλλους από την ομαδική εργασία ή τις κοινωνικές εκδηλώσεις.
• Όταν παραβιάζεται ο προσωπικός χώρος, η άνεση ή η αξιοπρέπεια.

Αυτά δεν είναι απλώς «αστεία» ή «ακίνδυνη διασκέδαση». Είναι μορφές ψυχολογικής βίας που μπορούν να επηρεάσουν βαθιά την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση ασφάλειας (Keashly & Neuman, 2010).

Γιατί συμβαίνει; Τι κρύβεται πίσω από αυτό;

Η ψυχολογία διδάσκει ότι πίσω από την επιθετική ή υποτιμητική συμπεριφορά, υπάρχει συχνά φόβος, ανασφάλεια ή ανάγκη για έλεγχο (Namie & Namie, 2011). Μερικοί μαθητές μπορεί να μην έχουν μάθει εναλλακτικούς τρόπους να σχετίζονται με άλλους ή να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις ή να επικοινωνούν. Οι φοιτητές μπορούν να εμπλακούν σε προβληματικές συμπεριφορές λόγω προβλημάτων υγείας, προσωπικών ή οικογενειακών προβλημάτων, προσαρμογής ή αναπτυξιακών ζητημάτων (π.χ. ζητήματα «ανωριμότητας» ή αυτοεκτίμησης) ή γενικών ακαδημαϊκών δυσκολιών. Άλλοι μπορεί να επαναλαμβάνουν μοτίβα από προηγούμενα περιβάλλοντα. Αυτό δεν δικαιολογεί τη συμπεριφορά, αλλά μας βοηθά να την κατανοήσουμε και να την αντιμετωπίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια και λιγότερο φόβο.

Η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα

Μπορεί να έχετε δει μια τέτοια συμπεριφορά και να παραμείνατε σιωπηλοί. Αυτό είναι απολύτως κατανοητό, δεν είναι εύκολο. Αλλά η σιωπή συχνά ενδυναμώνει τον επιτιθέμενο και απομονώνει περαιτέρω το θύμα. Η έρευνα δείχνει ότι η ενεργή παρέμβαση από παρευρισκόμενους μπορεί να μειώσει σημαντικά τη συχνότητα και τη διάρκεια τέτοιων περιστατικών (Polanin, Espelage, & Pigott, 2012). Ακόμη και ένα βλέμμα, ένα ήρεμο «σε παρακαλώ μην το κάνεις αυτό» ή μια προσφορά υποστήριξης μετά μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Οι συνέπειες είναι σοβαρές

Οι μη αποδεκτές συμπεριφορές έχουν συνέπειες, όχι μόνο για το άτομο που στοχοποιείται αλλά και για ολόκληρο το κλίμα της πανεπιστημιούπολης. Οι φοιτητές μπορεί να βιώσουν άγχος, απομόνωση και ακαδημαϊκή παρακμή (Lipson, Lattie, & Eisenberg, 2019). Οι ομάδες μπορεί να καταρρεύσουν και η συνεργατική εργασία μπορεί να γίνει τόπος σύγκρουσης αντί για συνεργασία. Ας μην ξεχνάμε ότι το πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο ένας χώρος γνώσης αλλά και ένας χώρος ανάπτυξης και οικοδόμησης σχέσεων.

Στρατηγικές για την προώθηση της συμμετοχής και της υπευθυνότητας των μαθητών

Ίσως το πιο σημαντικό, μπορείτε να αναγνωρίσετε τη συμπεριφορά όταν τη βλέπετε, να μιλήσετε με σεβασμό αλλά σταθερά και να υποστηρίξετε αυτούς που τη βιώνουν, ακόμα κι αν δεν είναι φίλοι σας. Επιπλέον, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από υπηρεσίες όπως γραφείο υποστήριξης φοιτητών, συμβουλευτικές υπηρεσίες ή ψυχολόγους της πανεπιστημιούπολης, που είναι εκεί για εσάς. Σκεφτείτε το: Όλοι κάνουμε λάθη. Αυτό που έχει σημασία είναι πώς αντιδρούμε και πώς μεγαλώνουμε από αυτά.

Τρεις τρόποι για την προώθηση μιας θετικής κουλτούρας στην πανεπιστημιούπολη (Hodges & Kennedy, 2015)

1) Προώθηση θετικών σχέσεων φοιτητών-προσωπικού - Η οικοδόμηση θετικών σχέσεων μεταξύ φοιτητών και μελών του προσωπικού περιλαμβάνει διάφορες στρατηγικές. Η δημιουργία προσιτών και ανοιχτών γραμμών επικοινωνίας ενθαρρύνει τους φοιτητές να αναζητήσουν καθοδήγηση και υποστήριξη. Η ενεργητική ακρόαση και η ενσυναίσθηση ενισχύουν την κατανόηση και την εμπιστοσύνη, ενώ η αναγνώριση και ο εορτασμός των επιτευγμάτων και των συνεισφορών των μαθητών ενισχύουν περαιτέρω αυτές τις σχέσεις. Η διοργάνωση άτυπων εκδηλώσεων, εργαστηρίων και προγραμμάτων καθοδήγησης παρέχει επίσης ευκαιρίες για ουσιαστικές συνδέσεις πέρα από την τάξη.

2) Ενθάρρυνση της συμμετοχής και της υπευθυνότητας των φοιτητών - Η δέσμευση και η υπευθυνότητα των φοιτητών είναι αλληλένδετες πτυχές που παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας θετικής κουλτούρας στην πανεπιστημιούπολη. Όταν οι φοιτητές συμμετέχουν ενεργά στις ακαδημαϊκές και συμμαθητικές τους δραστηριότητες, οικειοποιούνται το μαθησιακό τους ταξίδι, οδηγώντας σε μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης για τις πράξεις τους. Αυτό το αίσθημα ευθύνης όχι μόνο επηρεάζει την ατομική συμπεριφορά αλλά συμβάλλει επίσης σε ένα υποστηρικτικό και αρμονικό περιβάλλον πανεπιστημιούπολης.

3) Οικοδόμηση μιας υποστηρικτικής κοινότητας για φοιτητές - Μια υποστηρικτική κοινότητα είναι το θεμέλιο μιας ακμάζουσας κουλτούρας στην πανεπιστημιούπολη. Παρέχει στους φοιτητές την αίσθηση του ανήκειν, της ασφάλειας και του κοινού σκοπού, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου τα άτομα μπορούν να διαπρέψουν ακαδημαϊκά, συναισθηματικά και κοινωνικά. Μια ισχυρή κοινότητα βοηθά τους φοιτητές να αισθάνονται ότι τους εκτιμούν και τους συνδέουν, ενισχύοντας τη συνολική τους ευημερία.

Συνοψίζοντας

Κλείνοντας, κάθε φοιτητής αξίζει να αισθάνεται ασφαλής και αποδεκτός στην πανεπιστημιούπολη. Ο σεβασμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά το θεμέλιο όπου η ελευθερία, η δημιουργικότητα και η γνώση μπορούν να ανθίσουν. Ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε στους άλλους λέει ποιοι είμαστε. Ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε στους πιο ευάλωτους λέει ποιοι θέλουμε να γίνουμε. Ας οικοδομήσουμε μια πανεπιστημιακή κοινότητα για την οποία μπορούμε όλοι να είμαστε περήφανοι, ελεύθεροι και ασφαλείς.

References

Hodges, T., & Kennedy, J. (2015). Creating a positive campus culture. In Positive psychology on the college campus (pp. 343–358). Routledge.

Keashly, L., & Neuman, J. H. (2010). Faculty experiences with bullying in higher education: Causes, consequences, and management. Administrative Theory & Praxis, 32(1), 48–70. https://doi.org/10.2753/ATP1084-1806320103

Lipson, S. K., Lattie, E. G., & Eisenberg, D. (2019). Increased rates of mental health service utilization by U.S. college students: 10-year population-level trends (2007–2017). Psychiatric Services, 70(1), 60–63. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201800332

Namie, G., & Namie, R. (2011). The bully at work: What you can do to stop the hurt and reclaim your dignity on the job. Sourcebooks.

Polanin, J. R., Espelage, D. L., & Pigott, T. D. (2012). A meta-analysis of school-based bullying prevention programs’ effects on bystander intervention behavior. School Psychology Review, 41(1), 47–65. https://doi.org/10.1080/02796015.2012.12087470

Rankin, S., & Blumenfeld, W. J. (2013). Bullying in higher education: What current research tells us. Routledge.

Slusarczyk, J. A. B., & Villaluz, L. (2016). Promoting respect through developing critical thinking: From theory to classroom practice. In Developing critical thinking: From theory to classroom practice (p. 47). Springer.

Sue, D. W. (2010). Microaggressions in everyday life: Race, gender, and sexual orientation. Wiley.